Kaçak akım rölesi neden atar? Sürekli atan rölede arızayı bulma rehberi

Kaçak akım rölesi, faz iletkeninden giden akımla nötrden dönen akım arasındaki farkı ölçer. Fark 30 mA'i (konutta) aştığında devreyi keser: akımın bir kısmı toprağa, büyük olasılıkla bir insanın üzerinden ya da nemli bir duvardan akıyor demektir. Yani röle attığında genellikle röle değil, tesisat ya da bağlı bir cihaz arızalıdır. Röleyi devre dışı bırakmak çözüm değildir; kaçağın kaynağını bulmak gerekir.

Önce şunu ayırt edin: ne zaman atıyor?

Belirti	Muhtemel neden
Kaldırır kaldırmaz düşüyor	Bir hatta kalıcı kaçak ya da faz-nötr karışıklığı
Belli bir cihaz çalışınca atıyor	Çamaşır/bulaşık makinesi, termosifon, fırın rezistansı
Yağmurda, sabah nemde atıyor	Dış mekân prizi, bahçe armatürü, nemli buat
Rastgele, nadiren atıyor	Birden çok cihazın küçük kaçaklarının toplamı, yıldırım darbesi
Hiçbir şey yokken test butonuyla bile kalkmıyor	Rölenin kendisi arızalı

Adım adım arıza bulma

1. Tüm cihazları prizden çekin ve röleyi kaldırın. Artık atmıyorsa sorun cihazlardadır; cihazları tek tek takarak suçluyu bulun.
2. Hâlâ atıyorsa linye sigortalarının hepsini indirin, röleyi kaldırın, sonra sigortaları tek tek açın. Röleyi düşüren sigortanın hattı kaçak yapan hattır.
3. O hattaki buatları ve dış mekân noktalarını kontrol edin. Su almış buat, çatlak bahçe armatürü ve ıslak zemindeki uzatma kablosu en sık nedenlerdir.
4. Nötr hattını kontrol edin. İki ayrı linyenin nötrleri bir yerde birleştirildiyse ya da bir hattın nötrü rölenin önünden (rölesiz taraftan) alındıysa röle kaçak yokken de atar. Bu, tadilat sonrası en sık görülen hatadır.
5. Röleyi test edin. Üzerindeki T (test) butonu röleyi düşürmüyorsa ya da hiçbir yük yokken röle kalkmıyorsa röle arızalıdır, değiştirilir.

Toplam kaçak: tek cihaz arızalı olmasa da atabilir

Her elektronik cihazın filtre kondansatörleri toprağa çok küçük bir kaçak akım verir. Bilgisayar, adaptör, LED sürücü ve inverterli cihazlar çoğaldıkça bu küçük akımlar toplanır. Tek bir 30 mA röle arkasında çok sayıda cihaz varsa röle ara ara atar. Çözüm, rölenin hassasiyetini düşürmek değil, tesisatı birden çok kaçak akım rölesine bölmektir (örneğin priz grupları ve ıslak hacimler ayrı).

Yanlış röle tipi

İnverterli klima, çamaşır makinesi, elektrikli araç şarj ünitesi ve frekans konvertörü gibi cihazlar düz (DC'ye yakın) kaçak akım üretebilir. Klasik AC tipi röle bunu doğru algılamaz ya da gereksiz atar. Bu yükler için A tipi, şarj üniteleri için üreticinin istediği tip (çoğunlukla A tipi + DC algılama ya da B tipi) kullanılır.

Röle tipleri ve 30 mA–300 mA farkı için: Kaçak akım rölesi seçimi.

Röle değiştirmek gerekiyorsa

Konutlarda genellikle 2 kutuplu (monofaze) 40 A / 30 mA, trifaze dağıtımda 4 kutuplu 40-63 A / 30 mA ya da yangın koruması için 300 mA kullanılır. Örnekler: Schneider Electric EZ9R39240 Kaçak Akım Koruma Rölesi 40 A · Siemens 5SV3346-6 Kaçak Akım Koruma Rölesi 63 A

Tüm modeller: Kaçak Akım Koruma Rölesi · Sigorta ve Otomat

Güvenlik notu: Pano içinde çalışmak hayati risk taşır. Buat ve pano kontrolünü yetkili bir elektrikçiye yaptırın; röle devredeyken bile pano içine çıplak elle dokunmayın.

Sık sorulanlar

Kaçak akım rölesi kaldırınca hemen atıyor, ne yapmalıyım?

Tüm sigortaları indirip röleyi kaldırın, sonra sigortaları tek tek açın. Röleyi düşüren sigortanın hattında kalıcı kaçak ya da nötr karışıklığı vardır; o hat elektrikçiye kontrol ettirilmelidir.

Kaçak akım rölesi yağmurda neden atar?

Dış mekândaki priz, buat ya da armatüre su girdiğinde faz ile toprak arasında akım yolu oluşur. IP65 ve üzeri koruma sınıflı armatür ve sızdırmaz buat kullanılmalıdır.

Kaçak akım rölesi iptal edilebilir mi?

Hayır. Röle can güvenliği içindir ve yönetmelikle zorunludur. Atıyorsa bir kaçak vardır; iptal etmek bu kaçağı insanın üzerine bırakmak demektir.

Kaçak akım rölesi kaç yılda bir değiştirilir?

Belirli bir ömrü yoktur, ancak ayda bir test butonuyla denenmelidir. Test butonuna basınca düşmeyen röle hemen değiştirilir.