Kompanzasyon nedir? Reaktif ceza nasıl önlenir?

Motor, trafo ve balast gibi endüktif yükler şebekeden reaktif güç çeker. Bu güç iş yapmaz ama hattı meşgul eder; dağıtım şirketi belirli oranı aşan tüketiciye reaktif enerji bedeli yansıtır. Kompanzasyon, kondansatörlerle bu reaktif gücü tesisin içinde karşılamaktır.

Güç faktörü ve sınırlar

Güç faktörü (cos φ), aktif gücün görünür güce oranıdır. Sanayi aboneleri için hedef genellikle 0,95 ve üzeridir. Endüktif reaktif oranı sınırı aşınca ceza başlar; aşırı kompanzasyon yapılıp kapasitif tarafa geçildiğinde de ayrı bir ceza doğar. Bu yüzden sabit kondansatör yerine otomatik kademeli sistem kullanılır.

Kaç kVAr gerekir?

Gerekli kondansatör gücü, tesisin aktif gücü ile mevcut ve hedef güç faktörünün tanjant farkı çarpılarak bulunur: Q = P × (tanφ₁ − tanφ₂). Örneğin 100 kW'lık bir tesiste cos φ 0,80'den 0,95'e çekilecekse Q = 100 × (0,75 − 0,33) ≈ 42 kVAr.

Kademe sayısı, yükün gün içindeki değişimine göre belirlenir; küçük kademeler daha hassas takip sağlar.

Reaktörlü (filtreli) kompanzasyon ne zaman gerekir?

Frekans dönüştürücü, UPS, LED sürücü ve elektronik balast gibi yükler harmonik üretir. Harmonik yüklü tesiste doğrudan kondansatör bağlamak rezonansa ve kondansatörün kısa sürede bozulmasına yol açar. Bu tesislerde reaktörlü (detuned) kompanzasyon kullanılır.

Bakım

Kondansatörler zamanla kapasite kaybeder; yıllık ölçümle kademe kapasiteleri kontrol edilmelidir. Pano içi sıcaklık kondansatör ömrünü doğrudan etkiler, havalandırma ihmal edilmemelidir. Deşarj dirençleri, kademenin güvenle tekrar devreye girmesi için gereklidir.

Ürünler: Ölçüm ve Kompanzasyon.

Sık sorulanlar

Konutta kompanzasyon gerekir mi?

Hayır, mesken abonelerinde reaktif ceza uygulanmaz.

Kompanzasyon faturayı ne kadar düşürür?

Ceza kalemi tamamen ortadan kalkar; ayrıca hat kayıpları azalır.

Kondansatör patlaması neden olur?

Harmonik, aşırı sıcaklık ve ömrünü doldurmuş kondansatörün devrede bırakılması başlıca sebeplerdir.